MENU

Leabharlanna – sainchomharthaí cultúrtha faisnéise agus inspreagtha – (Libraries – cultural peaks for information and inspiration. An EBLIDA Position Paper in Irish)

Glacann leabharlanna ar fud na hEorpa ról tábhachtach sa ‘tionscadal sóisialta agus cultúrtha’ seo. Níor baineadh tairbhe iomlán fós as an acmhainneacht atá i leabharlanna Eorpacha maidir le forbairt a dhéanamh ar Aontas Eorpach a mbeadh luachanna amhail meas ar an éagsúlacht agus ar an idirphlé idirchultúrtha, sa‐ oirse cainte, dínit an duine, dlúthpháirtíocht agus caoinfhulaingt mar shaintréithe aige.
“Ní próiseas geilleagrach ná cumhacht trádála amháin é an tAontas Eorpach, tugtar faoi deara go forleathan – agus go dílis – gur tionscadal rathúil sóisialta agus cultúrtha gan fasach é”. (An Clár Oibre Eorpach don Chultúr i Saol atá á dhomhandú) Glacann leabharlanna ar fud na hEorpa ról tábhachtach sa ‘tionscadal sóisialta agus cultúrtha’ seo. Níor baineadh tairbhe iomlán fós as an acmhainneacht atá i leabharlanna Eorpacha maidir le forbairt a dhéanamh ar Aontas Eorpach a mbeadh luachanna amhail meas ar an éagsúlacht agus ar an idirphlé idirchultúrtha, sa‐ oirse cainte, dínit an duine, dlúthpháirtíocht agus caoinfhulaingt mar shaintréithe aige. Tá athrú tar éis tarlú sna leabharlanna leis na déaga anuas, ó bheith ina n‐institiúidí riaracháin arbh é an t‐ ábhar clóite an príomhchuspóir a bhí leo go comharthaí tarraingteacha bríomhara cathrach, mar a mbíonn an réimse iomlán d’fhaisnéis chlóite agus fhíorúil ar tairiscint, mar arb í an phríomhsheirbhís cúram a dhéanamh don chustaiméir agus mar arb é an bunphrionsabal rochtain shaor in aisce a bheith ar fhaisnéis. Músclaíonn an 90,000 leabharlann atá ar fud fad na hEorpa smaointe agus cruthaitheacht i ndaoine, agus is áiteanna spreagthacha sábháilte iad don obair agus don staidéar. Tugann foirne gairmiúla tacaíocht do na daoine seo mar go gcuireann siad faoi oiliúint iad agus mar go dtugann siad treoir dóibh i ndáil le húsáid agus leas a bhaint as seirbhísí TF agus faisnéise. Cuid den tsochaí ilchultúrtha iad na leabharlanna poiblí, na leabharlanna acadúla agus na leabharlanna náisiúnta agus déanann siad a gcion don tionscal cultúrtha ó tharla go gcruthaíonn siad seirbhísí agus táirgí ina gceart féin. Tá ceangal líonra uile‐Eorpach, agus domhanda acu, agus tá sé de chumas acu inspreagadh a thabhairt go díreach agus tacaíocht a thairiscint do chomhpháirtithe cultúrtha eile. Seasann leabharlanna ar son na forbartha daonlathaí, cultúrtha, oideachais agus sóisialta san Eoraip. Teastaíonn an méid seo a leanas ó shaoránaigh na hEorpa:
  1. beartas leabharlainne uile‐Eorpach chun tuilleadh a dhéanamh leis an gcistiú agus leis an infheistíocht a rinneadh i leabharlanna cheana féin agus chun úsáid éifeachtach a bhaint as an infreastruchtúr atá ann,
  2. tacaíocht chun an líonra leabharlann Eorpach a fheabhsú,
  3. maoiniú inbhuanaithe agus tacaíocht ó thaobh beartais de do leabharlanna ag leibhéal an AE (cibé an trí chlár nua Cultúir, nó a choibhéis a dhéanfaí sin), agus
  4. eisceachtaí comhchuibhithe cóipchirt ar fud bhallstáit an AE,
Cur ar chumas leabharlanna a róil thábhachtacha agus éagsúla a chomhlíonadh:
  • Cruthaitheacht agus rochtain ar fhaisnéis a éascú. Cuirtear le ról na leabharlann cruthaitheacht a spreagadh agus a bheith ina mbealaí faisnéise trí bhíthin na gcomhpháirtíochtaí trasacha gan choinne ar féidir teagmháil a dhéanamh leo trí na leabharlanna. Bíonn leabharlanna suite díreach sna háiteanna ina dteastaíonn siad – gar do ghrúpaí uile na saoránach, i láir na gcathracha, sna bruachbhailte; agus bíonn cead ag cách dul isteach
  • Cruthaitheacht a chur chun cinn san oideachas. Is príomh‐chomhpháirtithe iad na leabharlanna i ngach aon cheann díobh seo a leanas ‐ foghlaim ar feadh an tsaoil, foghlaim neamhfhoirmiúil, idirphlé idirchultúrtha, neartú pobail, foghlaim teanga, scileanna TF, sochaí eolasbhunaithe, sochaí faisnéise.
  • Bolscaireacht a dhéanamh le dreamanna éagsúla i dtaobh gníomhaíochtaí agus táirgí cultúrtha. Bíonn deis ag leabharlanna – go fíorúil agus go fisiceach araon – bolscaireacht a dhéanamh le dreamanna éagsúla i dtaobh gníomhaíochtaí agus táirgí cultúrtha rud a fhágann go gcuidíonn siad le himeascadh na n‐imirceach, le tuiscint ar chultúir agus le hidirphlé idirchultúrtha. Ós gur institiúidí neamhthráchtála iad dearbhaíonn na le‐ abharlanna rochtain faisnéise neodrach, ghairmiúil, dírithe ar an gcustaiméir do shaoránaigh, eagraíochtaí agus gnólachtaí uile na hEorpa
  • Forbairt réigiúnach a chur chun cinn. Cuireann leabharlanna forbairt réigiúnach chun cinn i limistéir iargúlta mar go dtacaíonn siad le nuálaíocht, le gnólachtaí agus freisin le saol an teaghlaigh. Is féidir leo cuidiú an fhé‐ iniúlacht agus an teanga a chothú i réigiún, agus ar an lámh eile is féidir leo é a chur i dteagmháil leis an líonra domhanda trí bhíthin na faisnéise agus na hoiliúna.
  • An éagsúlacht chultúrtha a chinntiú san Eoraip agus ar fud an domhain. Blianta fada sular glacadh Coinbhin‐ siún UNESCO ar Éagsúlacht Léirithe Cultúir a Chosaint agus a Chur Chun Cinn sa bhliain 2005, bhí ról táb‐ hachtach á ghlacadh cheana féin ag leabharlanna i bpobail áitiúla na hEorpa agus bhí siad ag gníomhú amhail “droichid” sa tsochaí ilchultúrtha dhomhanda.
  • Tacú le forbairt acmhainní san earnáil chultúrtha. An fhaisnéis cheart a fháil faoi fhoinsí cistiúcháin, faoi mhargadh saothair an AE agus rialacháin, lámh chúnta a thabhairt chun inniúlachtaí bainistíochta a fhorbairt, agus rochtain a fháil ar oiliúint sa bhreis agus ar fhoinsí faisnéise – is bealaí iad sin go léir inar féidir le leab‐ harlanna a gcion a dhéanamh chun acmhainní a Dearbhaíonn líonra forleathan de leabharlanna ar fud na hEorpa cheana féin go bhfaightear rochtain ar an bhfaisnéis seo agus is áiteanna iad spásanna fisiceacha na leabharlann inar féidir le daoine bualadh le chéile, dul i gcomhairle le chéile agus staidéar a dhé‐ anamh, a bheith treoraithe tríd an mbailiúchán mór éagsúil d’fhaisnéis atá ar fáil agus am a chaitheamh ina bu
  • Tacú leis an gcruthaitheacht trí eisceachtaí cóipchirt. Braitheann an chruthaitheacht ar rochtain a bheith ar ábhar cruthaitheach: bunaíonn lucht cruthaithe ábhair a saothair ar shaothair daoine a chuaigh rompu, cibé an laistigh den tionscal cruthaitheach, den tsochaí i gcoitinne, nó den oideachas nó den taighde a dhéantar amhlaidh. Leagann an gréasán síos an caighdeán maidir le rochtain ar ábhar: bímid ag súil leis go mbeidh teacht againn ar an bhfaisnéis atá uainn agus muid ag an ríomhaire. Nuair a thaistealaíonn daoine chuig áiteanna éagsúla san Eoraip nó nuair a bhíonn siad ag obair in áiteanna éagsúla san Eoraip bíonn siad ag súil leis go mbeidh rochtain acu óna ríomhaire ar na hacmhainní céanna a raibh rochtain acu orthu sa bhaile. Is é teorannú geografach agus náisiúnta na rialachán cóipchirt an chonstaic is tromaí in aghaidh fhíorú na físe seo
  • Rochtain ar oidhreacht shaibhir éagsúil chultúrtha na hEorpa a chur chun cinn. Tá an leabharlann Eorpach, Europeana, á cur le chéile ag na leabharlanna: beidh teacht ann ar na bailiúcháin leabharlann den oidhreacht chultúrtha as áiteanna ar fud na hEorpa.
  • Líonra reatha agus é de chumas aige tacú lena lán tosaíochtaí AE. Bheadh aitheantas níos fearr le fáil ag tairbhí na leabharlann don Eoraip dá bhféadfaí an dea‐chleachtas a aithint agus tacú leis agus dá dtreiseofaí líonra na leabharlann Eorpach. Bhainfí úsáid éifeachtach as an infreastruchtúr reatha ar mhaithe le tacú le to‐ saíochtaí an AE dá ndéanfaí tuilleadh leis an gcistiú agus leis an infheistíocht a rinneadh i leabharlanna cheana féin.Is é an Sainghrúpa ar an gCultúr agus ar an tSochaí Faisnéise (EGCIS) a chuir an dearcpháipéar seo i dtoll a ché‐ ile do EBLIDA, Biúró Eorpach na gCumann Leabharlainne, Faisnéise agus Doiciméadachta. Brateagraíocht neamhspleách na gcumann leabharlainne náisiúnta, faisnéise, doiciméadachta agus cartlainne agus na n‐ institiúidí san Eoraip é EBLIDA agus trína chomhaltaí déanann sé ionadaíocht thar ceann 90,000 leabharlann aonair i mBallstáit uile an AE agus i dtíortha Eorpacha eile.

Leave a comment

Account

View

Publish

E-PANEMA

Web content

SHARE

Facebook
Twitter
LinkedIn
WhatsApp
Telegram
Email

Contact with the proposer of Leabharlanna – sainchomharthaí cultúrtha faisnéise agus inspreagtha - (Libraries – cultural peaks for information and inspiration. An EBLIDA Position Paper in Irish) project